گلابگیری یکی از قدیمی‌ترین مهارت‌های ایرانی است؛ کاری که هنوز هم در بسیاری از روستاها با همان ابزار ساده‌ی گذشته انجام می‌شود: دیگ مسی، آتش ملایم، لوله‌ی انتقال بخار و ظرفی که در آب سرد قرار دارد. در این مقاله مراحل این کار را از نزدیک مرور می‌کنیم.
۱. چیدن گل محمدی در سحرگاه
فصل برداشت گل محمدی معمولاً از اوایل یا اواسط اردیبهشت شروع می‌شود و بسته به منطقه تا خرداد ادامه دارد. گل‌ها را صبح زود و پیش از تابش مستقیم آفتاب می‌چینند؛ چون با گرم شدن هوا بخشی از ترکیبات معطر گل از دست می‌رود. گل چیده‌شده هم باید هرچه زودتر به کارگاه برسد تا پلاسیده نشود.
۲. پر کردن دیگ
گل‌ها را داخل دیگ‌های بزرگ مسی می‌ریزند و آب اضافه می‌کنند. نسبت گل به آب در هر کارگاه کمی فرق دارد، ولی در روش‌های رایج تقریباً برای هر کیلو گل یک لیتر آب در نظر گرفته می‌شود. هرچه سهم گل بیشتر باشد، گلاب غلیظ‌تر و معطرتر می‌شود.
۳. بستن سرپوش و روشن کردن آتش
سرپوش دیگ را محکم می‌بندند و درزها را می‌گیرند تا بخار هدر نرود. زیر دیگ آتشی ملایم روشن می‌شود؛ عجله در این مرحله کیفیت را پایین می‌آورد. آب و گل آرام‌آرام به جوش می‌آیند و بخاری که از دیگ بلند می‌شود، روغن معطر گل (اسانس) را با خود می‌برد.
۴. سرد شدن بخار و جمع شدن گلاب
بخار از راه یک لوله به ظرفی می‌رسد که درون حوضچه یا ظرف بزرگی از آب سرد قرار گرفته است. در آنجا بخار سرد می‌شود، دوباره به مایع تبدیل می‌شود و قطره‌قطره گلاب جمع می‌شود. در روش سنتی، تقطیر هر دیگ معمولاً چند ساعت طول می‌کشد.
۵. استراحت و بطری‌گیری
گلاب تازه را مدتی در ظرف دربسته نگه می‌دارند تا عطرش جا بیفتد، سپس در بطری‌های تمیز پر می‌کنند. گلاب خوب شفاف و بی‌رنگ است و عطر طبیعی گل محمدی دارد، نه بوی تند و مصنوعی.
گلاب دوآتیشه از کجا می‌آید؟
اگر به‌جای آب، خود گلاب را دوباره روی گل تازه بریزند و تقطیر کنند، نتیجه گلاب دوآتیشه است؛ غلیظ‌تر، خوش‌عطرتر و کمی گس‌تر. درباره‌ی تفاوت این دو در مقاله‌ی گلاب دوآتیشه چیست؟ بیشتر نوشته‌ایم.
عرقیات گیاهی هم همین‌طور تهیه می‌شوند
روش تهیه‌ی عرق نعنا، کاسنی، بیدمشک، بهارنارنج و دیگر عرقیات هم اساساً همین تقطیر با بخار آب است؛ فقط گیاه، زمان برداشت و مدت تقطیر فرق می‌کند. فهرست کامل محصولات ما را در صفحه‌ی محصولات ببینید.
